Emigreren naar Spanje: wat je met je inkomen, je Nederlandse woning en je hypotheek moet regelen

Resident worden is geen schakelaar, het zijn meerdere momenten

Wie zegt dat hij naar Spanje emigreert, bedoelt meestal één datum: de dag van de verhuizing. Voor je geldzaken telt die dag op vier verschillende manieren, en ze vallen niet automatisch samen.

Het eerste moment is de fiscale woonplaats. Het Spaanse belastingrecht (artikel 9 van de Ley 35/2006 op de inkomstenbelasting) kijkt onder meer naar twee dingen: verblijf je meer dan 183 dagen in een kalenderjaar in Spanje, of zit het zwaartepunt van je economische belangen daar. Voldoe je aan een van beide, dan kun je volgens de regels als Spaans fiscaal inwoner gelden. Het tweede moment is je inschrijving: als EU-burger die langer dan drie maanden blijft, schrijf je je in bij het Spaanse vreemdelingenregister. Het derde is je inschrijving bij de gemeente, het padrón. En het vierde is het moment waarop jouw bank je als inwoner behandelt, en dat is weer een eigen beslissing van die bank.

Waarom dat ertoe doet: de Nederlandse en Spaanse kant tellen dagen en omstandigheden verschillend, en er kan een jaar zijn waarin je voor beide landen een deel van de tijd als inwoner telt. Een verhuizing halverwege een jaar vraagt daarom om een gesprek met een fiscalist die beide kanten kent, vóór je je Nederlandse woning, je spaargeld en je hypotheekplannen op elkaar afstemt.

Wat Spaanse banken als inkomen tellen wanneer je verhuist

Een Spaanse bank beoordeelt je terugbetalingscapaciteit, niet je verhuisplannen. Ze kijkt naar wat je maandelijks verdient en aan welke verplichtingen je al gebonden bent. In onze gids over hoeveel je kunt lenen staat hoe die toets werkt; hier gaat het om wat er verandert als je emigreert.

Verdien je je geld nog bij een Nederlandse werkgever, ook als je op afstand vanuit Spanje werkt, dan blijft dat inkomen in beeld, met loonstroken en een werkgeversverklaring als bewijs. Stap je over naar een Spaanse werkgever, dan vraagt een bank doorgaans een contract van onbepaalde tijd en zien veel banken liever dat de proeftijd voorbij is. Dat is een algemene praktijk, geen wet, en het verschilt per bank, dus vraag het voordat je je Nederlandse contract opzegt. Ben je zelfstandige, dan kijkt de bank doorgaans naar meerdere jaren aan aangiftes en jaarcijfers; hoe dat uitpakt voor ondernemers lees je in onze gids hypotheek in Spanje als zzp'er. Pensioen en huurinkomsten tellen mee voor zover je ze kunt aantonen en zolang de bank ze als duurzaam ziet.

Wat vaak vergeten wordt: je bestaande verplichtingen tellen mee, ook die in Nederland. De hypotheek op je Nederlandse woning drukt op je Spaanse leencapaciteit zolang je die woning houdt. Verkoop je haar, dan valt die last weg, maar dan staat de opbrengst pas na de levering op je rekening, zoals we in de gids over inkomen uit Nederland en een woning in Spanje toelichten.

Hypotheek als (bijna) inwoner of als niet-inwoner

Spaanse banken hebben een eigen product voor wie in Spanje belasting betaalt en een ander voor wie dat niet doet. De werkbare band voor niet-inwoners ligt volgens onze eigen uitleg en meerdere Spaanse adviessites op zo'n 60 tot 70 procent van de waarde. Voor een inwoner die zijn hoofdverblijf koopt, ligt die grens doorgaans hoger, tot ongeveer 80 procent. Het verschil in eigen inbreng is op een kustwoning snel tienduizenden euro's, en je leest er alles over in de gids over hypotheken voor niet-inwoners.

De vraag die emigranten dan stellen: kan ik al aanvragen als inwoner terwijl ik nog in Nederland woon, omdat ik toch over zes maanden verhuis? Het eerlijke antwoord is dat de bank je beoordeelt op de situatie van het moment van aanvraag. Wie nog in Nederland woont en belasting betaalt, valt in de categorie niet-inwoner. Sommige banken kijken verder dan dat, bijvoorbeeld als je kunt laten zien dat je binnenkort hier woont en werkt, maar dat is hun keuze en geen recht, en het blijkt vooral uit hun eigen voorwaarden en niet uit een standaardregel.

Daar volgen twee praktische keuzes uit. Wil je kopen voordat je verhuist, reken dan met de niet-inwonervoorwaarden en beschouw een gunstiger behandeling als meevaller. Kun je met kopen wachten tot je daadwerkelijk woont, werkt en ingeschreven bent, dan kan de behandeling anders zijn, maar je betaalt dan met de prijsontwikkeling en het risico dat je woning intussen duurder is geworden. Welke van de twee past, hangt af van je inkomen, je spaargeld en hoe snel je wilt verhuizen. Dat is precies het soort afweging dat in een hypotheekscan op papier komt.

Wat je met je Nederlandse woning doet

Dit is de grootste beslissing in het geldverhaal van een emigrant, en er zijn grofweg drie routes. Je verkoopt, je houdt haar aan om te verhuren, of je houdt haar aan en gebruikt haar zelf nog. Elke route heeft een eigen effect op je Spaanse financiering.

Verkopen levert eigen geld op voor je Spaanse aankoop. Hoe je die overwaarde inzet, wat het kost en welke risico's erbij horen, staat in onze twee bestaande gidsen over het inzetten van overwaarde en over de keuze tussen een Spaanse hypotheek en Nederlandse overwaarde; die uitleg herhalen we hier niet. Wat hier wel bij hoort is de volgorde: verkoop je eerst, dan heb je het geld pas na de levering. Koop je eerst in Spanje, dan moet je tussentijds financieren.

Aanhouden en verhuren houdt je vermogen in Nederland en levert huur op, maar het raakt je Nederlandse hypotheekvoorwaarden. Veel hypotheken gaan uit van bewoning door de eigenaar, en verhuren vraagt dan toestemming van je geldverstrekker. Vraag dat vooraf. Ook de fiscale behandeling van je woning verandert zodra je er niet meer woont. Volgens Nederlandse vakbronnen is de datum van uitschrijving uit de BRP bepalend voor het begin en einde van de voordelen van een eigen woning, en in een Nederlandse rechtszaak werd een emigrant die zijn woning op de dag van uitschrijving verkocht, de verhoogde renteaftrek ontzegd. Zie dit als signaal om vooraf met een Nederlandse belastingadviseur te rekenen, niet als uitleg van je eigen situatie.

Aanhouden voor eigen gebruik klinkt het veiligst maar betekent twee woningen met twee sets lasten. Daarbij hoort ook een Spaanse verplichting waar weinig mensen aan denken: ben je Spaans fiscaal inwoner en bezit je bezittingen in het buitenland boven bepaalde grenzen, dan moet je die melden met het Spaanse modelo 720. Volgens diverse adviessites, en in lijn met de informatie van de Agencia Tributaria, ligt de grens op 50.000 euro per categorie, waaronder onroerend goed in het buitenland. Een Nederlandse woning valt daar doorgaans onder. Laat dit door een Spaanse fiscalist bevestigen voor jouw jaar.

Uitschrijven in Nederland, inschrijven in Spanje

Aan de Nederlandse kant geldt als vuistregel dat je je laat uitschrijven uit de Basisregistratie Personen (BRP) als je minstens acht maanden van een jaar buiten Nederland gaat wonen. Dat heeft gevolgen voor rechten als toeslagen en uitkeringen en voor je fiscale positie, en het stuurt een signaal naar je geldverstrekker. Plan de datum dus bewust en niet als bijzaak op de laatste dag.

Aan de Spaanse kant begint het met je identificatienummer. Als EU-burger heb je een NIE nodig voor vrijwel alles wat met geld te maken heeft. Hoe je die aanvraagt, staat in onze gids NIE-nummer aanvragen, stap voor stap. Woon je langer dan drie maanden in Spanje, dan schrijf je je bovendien in als EU-burger bij het Registro Central de Extranjeros. Volgens de Policía Nacional moet dat binnen drie maanden na aankomst, krijg je direct een registratiebewijs mee en gebruik je daarvoor het formulier EX-18 en de heffing via modelo 790, code 012.

Daarnaast schrijf je je in bij je gemeente, het padrón. Dat bewijs vragen banken, scholen en zorginstellingen vaak, en het is vaak de eerste stap die je aantoont als je naar een gunstiger behandeling vraagt. De volgorde die de meeste emigranten volgen: NIE regelen, woning of huurhuis vinden, inschrijven bij de gemeente, daarna je registratiebewijs. De exacte volgorde en benodigde documenten verschillen per gemeente, dus bel of mail vooraf.

Zorg en belasting: alleen de richting, geen advies

Twee onderwerpen zijn te groot en te persoonlijk voor deze gids, maar je moet ze wel kennen. Het eerste is je zorgverzekering. Emigreer je, dan eindigt de Nederlandse verzekeringsplicht doorgaans, en blijf je alleen verzekerd in Nederland als je bijvoorbeeld voor de Wet langdurige zorg verzekerd blijft, omdat je in Nederland blijft werken. Verzekeraars en de Consumentenbond leggen uit dat je in andere gevallen meestal opzegt per verhuisdatum en een verzekering in Spanje of een internationale polis afsluit. Welke route voor jou geldt, hangt af van je inkomsten uit Nederland en je leeftijd. Vraag het aan de Sociale Verzekeringsbank of je zorgverzekeraar voor je opzegt.

Het tweede is je belasting. Als je in Spanje fiscaal inwoner wordt, belast Spanje in beginsel je wereldinkomen, en het verdrag tussen Nederland en Spanje bepaalt welk land recht heeft op welk deel. Dat raakt loon, pensioen, huurinkomsten en vermogen op een andere manier dan in Nederland. Voor het jaar van de verhuizing is het goed mogelijk dat beide landen een stuk van het jaar aanspraak maken. Laat dat uitrekenen voordat je je woning verkoopt of je werk opzegt.

Het geldt voor beide onderwerpen: dit zijn geen details die je na de verhuizing rechtzet. Een verkeerde volgorde kan je geld kosten, juist omdat sommige stappen niet terug te draaien zijn.

Een volgorde die in de praktijk goed werkt

Elke situatie is anders, maar wie zijn emigratie financieel wil ordenen, komt meestal op deze volgorde uit. Dit is een planning om mee te beginnen, geen voorschrift.

Ruim van tevoren. Bepaal je doeldatum en je woonplaats. Laat je fiscale positie in beide landen doorrekenen. Vraag je Nederlandse geldverstrekker wat verhuren of verkopen betekent. Bepaal of je eerst verkoopt of eerst koopt, en reken met de gevolgen voor je inbreng. Vraag je NIE aan, zodat je hem hebt voor je Spaanse bank, notaris en belastingdienst.

Zodra je gaat zoeken. Laat een hypotheekscan doen of vraag een voorlopige beoordeling bij een Spaanse bank, op basis van de categorie waarin je op dat moment valt. Verzamel je documenten, zoals beschreven in onze gids over de documenten voor een Spaanse hypotheek. Houd rekening met een flinke eigen inbreng, die in Spanje niet wordt meegefinancierd.

Rond de verhuizing. Regel je uitschrijving, je inschrijving, je verzekering en je padrón. Houd bewijs van je verblijf bij, zoals huurcontract, aankoopakte en reisdata. Bewaar alles digitaal, want je hebt documenten uit beide landen nodig, ook jaren later.

Na de verhuizing. Vraag je Spaanse bank of ze je nu als inwoner behandelt. Sluit je Spaanse zorg af. Dien je eerste Spaanse aangifte in, met hulp van een adviseur die beide landen kent. Als je Nederlandse woning blijft staan, laat dan ook de eventuele aangifte voor buitenlandse bezittingen controleren.

Lees verder over Spanje

• Niet-resident hypotheek Spanje
• Documenten voor een Spaanse hypotheek
• Hoeveel kan ik lenen voor een Spaanse hypotheek?